Społecznie odpowiedzialne zamówienia publiczne

By | Listopad 14, 2016

W świetle Komunikatu Komisji Europejskiej Europa 2020: Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu [KOM(2010) 2020] instytucja społecznie odpowiedzialnych zamówień publicznych nabiera istotnego praktycznego znaczenia. Jest jednym z instrumentów służących osiąganiu takich celów jak wspieranie gospodarki charakteryzującej się wysokim poziomem zatrudnienia poprzez zapewnienie stopy zatrudnienia osób w wieku 20-64 lat wynoszącej 75%, (np. wskutek zwiększenia liczby pracujących kobiet i osób starszych oraz lepszej integracji migrantów na rynku pracy). Najnowsze dyrektywy unijne w sprawie udzielania zamówień publicznych (dyrektywy 2014/24/UE oraz 2014/25/UE) także podkreślają doniosłość tej kwestii.

Termin „społecznie odpowiedzialne zamówienia publiczne” oznacza zamówienia publiczne, w ramach których brane są pod uwagę różnego rodzaju kwestie społeczne. Są to m.in. możliwości zatrudnienia, godna praca, zgodność z prawami społecznymi i z prawem do pracy, integracja społeczna (w tym także osób niepełnosprawnych), równość szans, dostępność oraz projektowanie dla wszystkich. Przy tego rodzaju zamówieniach instytucje zamawiające mogą również uwzględniać kryteria zrównoważonego rozwoju, w tym kwestie etycznego handlu oraz szerszego dobrowolnego przestrzegania zasad społecznej odpowiedzialności biznesu (corporate social responsibility — CSR)[1].

Zgodnie z dyrektywami zamówieniowymi instytucje zamawiające mogą uwzględniać aspekty społeczne na kilku etapach postępowania. Takie uprawnienia wynikają również z ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz.U. 2004 Nr 19 poz. 177 ze zm.).

Należy zwrócić szczególną uwagę na art. 22 ust. 2 ustawy p.z.p. Przepis ten stanowi, że zamawiający może zastrzec w ogłoszeniu o zamówieniu, że o jego udzielenie mogą ubiegać się wyłącznie zakłady pracy chronionej oraz inni wykonawcy, których działalność, bądź działalność ich wyodrębnionych organizacyjnie jednostek, które będą realizowały zamówienie, obejmuje społeczną i zawodową integrację osób należących do grup społecznie marginalizowanych. Prawodawca wskazuje, że chodzi o osoby niepełnosprawne, bezrobotne, poszukujące pracy, pozbawione wolności lub zwolnione z zakładów karnych, a także o członków mniejszości narodowych i etnicznych, osoby z zaburzeniami psychicznymi czy posiadające status uchodźcy. Katalog ten ma charakter otwarty. Instytucja zamawiająca obowiązana jest określić w specyfikacji istotnych warunków zamówienia minimalny procentowy wskaźnik zatrudnienia osób należących do tych kategorii, przy czym nie może on być mniejszy niż 30%.

W świetle art. 24 ust. 5 ustawy p.z.p. z udziału w postępowaniu można wykluczyć również wykonawcę skazanego prawomocnym wyrokiem za wykroczenie przeciwko prawom pracownika, jeśli za jego popełnienie wymierzono karę aresztu, ograniczenia wolności lub karę grzywny nie niższą niż 3000 złotych. Decyzję o wykluczeniu można podjąć także w stosunku do wykonawcy, wobec którego wydano ostateczną decyzję administracyjną o naruszeniu obowiązków wynikających z przepisów prawa pracy lub przepisów o zabezpieczeniu społecznym, jeżeli wymierzono tą decyzją karę pieniężną nie niższą niż 3000 złotych. Wykluczenie nie jest dopuszczalne, jeżeli upłynęły 3 lata odpowiednio od dnia uprawomocnienia się wyroku potwierdzającego zaistnienie jednej z podstaw wykluczenia, chyba że w tym wyroku został określony inny okres wykluczenia lub od dnia w którym decyzja potwierdzająca zaistnienie jednej z podstaw wykluczenia stała się ostateczna.

Kwestie społeczne są, szczególnie po ostatniej nowelizacji ustawy p.z.p., istotnym elementem oceny ofert. Zamawiający wybiera ofertę najkorzystniejszą na podstawie kryteriów oceny określonych w specyfikacji istotnych warunków zamówienia. Mogą one obejmować aspekty społeczne, w tym integrację zawodową i społeczną osób należących do grup społecznie marginalizowanych, czy też dostępność dla osób niepełnosprawnych lub uwzględnianie potrzeb użytkowników. Kryteria takie muszą jednak pozostawać w związku z przedmiotem zamówienia (art. 91 ust. 2 pkt 2 ustawy p.z.p.).

Wskazane regulacje umożliwiają zamawiającym prowadzenie działań sprzyjających włączeniu społecznemu. Jak wynika z orzecznictwa TSUE (np. wyrok w sprawie C-31/87 Beentjes) kwestie społeczne mogą być uwzględniane w zamówieniach, ale zawsze z poszanowaniem zasad wynikających z Traktatu o funkcjonowaniu UE oraz dyrektyw zamówieniowych.

 

 

 

 

autor: Izabella Sobieraj

[1] Kwestie społeczne w zakupach. Przewodnik dotyczący uwzględniania kwestii społecznych w zamówieniach publicznych, Komisja Europejska, Dyrekcja Generalna ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Równości Szans, Dyrekcja Generalna ds. Rynku Wewnętrznego i Usług, 2010.

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *